راهنمای منار جام: چگونه از منار یونسکو در افغانستان دیدن کنیم

از الحمید تور و سفر · به‌روزرسانی: ۲۰۲۶/۰۹/۲۸ · کابل، افغانستان

در دل کوه‌های غور، در مرکز و غرب افغانستان، برجی آجری به بلندی ۶۵ متر در ته یک تنگه تنها ایستاده است. منار جام از سدهٔ دوازدهم میلادی در این‌جا برپاست و یکی از شگفت‌انگیزترین و کم‌بازدیدترین بناهای آسیا است.

منار جام چیست؟

منار جام برجی بلند و باریک‌شونده از آجر پخته است که برای سلطان غیاث‌الدین محمد غوری ساخته شد. سراسر آن با نقش‌های هندسی آجری و نوارهایی از خط کوفی، از جمله سورهٔ مریم از قرآن کریم، پوشیده است و در نزدیکی بالای آن کاشی فیروزه‌ای لعاب‌دار دیده می‌شود. با ۶۵ متر بلندی، پس از قطب منار در دهلی، دومین منار آجری تاریخی بلند جهان است و گمان می‌رود الهام‌بخش قطب منار بوده باشد.

دیدنی‌های جام

• خود منار. گرداگرد پایهٔ آن قدم بزنید تا ببینید نقش‌های آجری و خوشنویسی با تغییر نور چگونه دگرگون می‌شوند.
• جایگاه کنار رود. منار در جایی ایستاده که رود جام به هریرود می‌پیوندد، در تنگه‌ای باریک میان کوه‌های بلند.
• بقایای باستانی. دامنه‌های پیرامون آن نشانه‌هایی از شهری از سده‌های میانه دارد که به احتمال زیاد فیروزکوه، پایتخت گم‌شدهٔ غوریان، بوده است.
• راه رسیدن. سفر از میان ارتفاعات مرکزی، از کنار قریه‌ها و کوتل‌های بلند، خود بخشی از این تجربه است.

تاریخ منار جام

در سدهٔ دوازدهم غوریان از همین کوه‌ها بر امپراتوری‌ای فرمان می‌راندند که از شرق ایران تا شمال هند گسترده بود. منار حدود سال ۱۱۹۴ ساخته شد و تا سال ۱۹۵۷، که باستان‌شناسان آن را به جهان شناساندند، بیرون از افغانستان تقریباً ناشناخته بود. در سال ۲۰۰۲ نخستین میراث جهانی یونسکو در افغانستان شد و به دلیل فرسایش، سیلاب و زلزله در فهرست میراث جهانی در خطر یونسکو قرار دارد.

چگونه به منار جام برسیم

در نزدیکی آن میدان هوایی نیست، پس هر سفری از راه زمینی است. از کابل مسیر به سوی غرب از بامیان و ارتفاعات مرکزی می‌گذرد؛ از هرات در امتداد هریرود و از راه چشت شریف به سوی شرق می‌رود. در هر دو حالت روزهای طولانی در راه‌های ناهموار کوهستانی با موتر چهارچرخ لازم است و نمی‌توان در یک روز از هرات یا کابل به آن‌جا رفت و بازگشت. سیلاب می‌تواند به راه‌ها و پل‌ها آسیب برساند، از این رو پیش از هر سفر مسیر بررسی می‌شود.

بهترین زمان دیدن منار جام

راه‌ها معمولاً از حدود ماه مِی تا اکتوبر باز هستند. اواخر بهار و اوایل پاییز آسوده‌ترین زمان است: در زمستان برف کوتل‌های بلند را می‌بندد و در بهار آب شدن برف ممکن است رودها را طغیانی کند.

اجازه‌نامه، هزینهٔ ورود و جای اقامت در جام

سفر در غور به اجازه‌نامهٔ ولایتی نیاز دارد و برای دیدن منار هزینهٔ ورودی گرفته می‌شود؛ هر کدام حدود ۱۰۰۰ افغانی است. هر دو در قیمت تور ما شامل است. در جام هوتل وجود ندارد: شب‌ها در نزدیکی آن در یک مهمان‌خانهٔ بسیار ساده یا در خیمه سپری می‌شود، پس برای یک یا دو شب غذای ساده و امکانات اندک را در نظر بگیرید.

رهنمودهای کاربردی برای دیدن منار جام

• روزهای اضافی در نظر بگیرید: راه، آب‌وهوا و ایست‌های بازرسی می‌توانند سفر را کُند کنند.
• حتی در تابستان لباس گرم بیاورید؛ شب‌های کوهستان سرد است.
• پول نقد افغانی همراه داشته باشید؛ در نزدیکی جام بانک یا دستگاه کارت وجود ندارد.
• از منار یا پایهٔ آن بالا نروید؛ این بنا شکننده و در خطر است.

منار جام یکی از دشوارترین جاهای افغانستان برای رسیدن و یکی از ارزشمندترین آن‌هاست. تور ۷ روزهٔ منار جام ما از کابل و از راه بامیان و بند امیر می‌رود و اجازه‌نامه‌ها، موتر چهارچرخ و راهنما را فراهم می‌کند. تاریخ‌های‌تان را در واتساپ برای ما بفرستید.

منابع: یونسکو: منار و بقایای باستانی جام · ویکی‌پدیا: منار جام

تورها و قیمت‌های غور و منار جام