دهلیز واخان: رهنمای سفر به پامیرهای افغانستان
واخان بازوی باریک افغانستان است که میان تاجیکستان و پاکستان به سوی شرق می‌رود تا به چین برسد: دره‌های بلند، دهکده‌های واخی، مالداران قرغیز و کوه‌های پامیر. دورترین سفر در کشور است، و سفری که مردم بیش از همه برایش برنامه‌ریزی می‌کنند. این‌جا می‌خوانید که چگونه است، چگونه به آن برسید و چه چیزهایی لازم دارد.
دهلیز واخان شمال‌شرق دور افغانستان، در ولایت بدخشان است: حدود ۳۵۰ کیلومتر درازا و در تنگ‌ترین جا تنها ۱۳ کیلومتر پهنا دارد. از راه زمینی، از فیض‌آباد تا اشکاشم، دروازهٔ واخان، به آن می‌رسید و راهی تا سرحد بروغیل ادامه دارد؛ پس از آن، پامیر خُرد را باید پیاده یا با اسپ رفت. از جون تا سپتمبر بروید، و دست‌کم یک هفته در بدخشان، یا برای کوه‌پیمایی دو هفته، در نظر بگیرید.
دهلیز واخان چیست؟
نواری از دره‌های بلند در کنار دریاهای پنج و واخان، با تاجیکستان در آن سوی دریا در شمال، پاکستان در پشت هندوکش در جنوب، و چین در انتهای شرقی آن. این دهلیز در دههٔ ۱۸۹۰ به‌عنوان حایلی میان امپراتوری روسیه و هند بریتانوی کشیده شد. درهٔ پایین را روستاییان واخی کشت می‌کنند؛ بالاتر از آن، علفزارهای پامیر بزرگ و پامیر خُرد در تابستان چراگاه مالداران قرغیز است. بخش بزرگی از آن از سال ۲۰۱۴ پارک ملی است.
چگونه به واخان برسیم؟
از کابل تا فیض‌آباد، مرکز بدخشان، از راه کندز و تالقان حدود دو روز راه زمینی است؛ پروازها به فیض‌آباد از سال ۲۰۲۱ به این سو تنها گاه‌گاه انجام شده‌اند و هر گاه باشد، تکت آن را می‌گیریم. از فیض‌آباد تا اشکاشم، دروازهٔ واخان، یک روز طولانی است، و یک یا دو روز دیگر در امتداد دهلیز تا سرحد بروغیل، حدود ۲۵۰ کیلومتر دورتر، جایی که راه پایان می‌یابد. مسافران از اشکاشم از سوی تاجیکستان نیز آمده‌اند؛ پیش از آن‌که روی آن حساب کنید، از ما بپرسید که آیا این گذرگاه در تاریخ‌های شما باز است یا نه.
برای واخان کدام اجازه‌نامه‌ها لازم است؟
- ویزه: ای‌ویزا اگر در میدان هوایی کابل فرود می‌آیید، یا ویزهٔ سفارت اگر از راه زمینی می‌آیید.
- مکتوب سفر از وزارت اطلاعات و فرهنگ در کابل، که نام بدخشان در آن آمده باشد.
- ثبت‌نام در فیض‌آباد، و دوباره در اشکاشم، جایی که ادامهٔ سفر شما ثبت می‌شود؛ پوسته‌های بالاتر در دره اسناد شما را بررسی می‌کنند.
- برخی ملیت‌ها به‌تازگی اجازهٔ واخان را دریافت نکرده‌اند. پیش از رزرو، پاسپورت خود را به ما بگویید تا نخست آن را بررسی کنیم.
بهترین زمان سفر به واخان کی است؟
جون تا سپتمبر. راه باز است، کوتل‌ها از برف پاک‌اند و مالداران در چراگاه‌های تابستانی خود هستند. جولای و اگست گرم‌ترین ماه‌هاست، اما شب‌ها حتی در آن هنگام سرد است و در پامیر بلند زیر صفر می‌رود. از نومبر تا اپریل برف بخش بزرگی از مسیر را می‌بندد.
سفر واخان چگونه است؟
- ارتفاع: اشکاشم حدود ۲٬۶۰۰ متر و سرحد بروغیل حدود ۳٬۳۰۰ متر است؛ پامیر خُرد بالاتر از ۴٬۰۰۰ متر است. آهسته بالا بروید.
- شب‌ها در مهمان‌خانه‌های ساده و خانه‌های مردم، و در کوه‌پیمایی در خیمه سپری می‌شود؛ پس از اشکاشم هوتلی نیست.
- در درهٔ بالا آنتن تلفن کم است یا اصلاً نیست و هیچ‌جا ماشین پول نیست: همهٔ پول نقد لازم را با خود بیاورید.
- غذا ساده است: نان، ماست، چای و برنج. خوراکی سبک، یک خریطهٔ خواب گرم و وسیله‌ای برای پاک کردن آب بیاورید.
آیا تور دهلیز واخان وجود دارد؟
بلی. اکسپدیشن دهلیز واخان ما ۷ روز در بدخشان می‌گذرد و برای هر نفر ۱٬۴۰۰ تا ۱٬۸۰۰ دالر هزینه دارد، با راهنما، موتر و دریور، مهمان‌خانه‌ها و اجازه‌نامه‌ها. برای پامیر خُرد و اردوگاه‌های قرغیز، دو هفته یا بیشتر در نظر بگیرید؛ آن سفر را بر پایهٔ تاریخ‌های شما می‌سازیم.
برای شمال‌شرق برنامه‌ریزی می‌کنید؟ رهنمای نورستان و بدخشان و اجازه‌نامه‌های سفر در افغانستان را بخوانید.
منابع: ویکی‌پدیا: واخان؛ ویکی‌پدیا: پارک ملی واخان؛ جزئیات راه و اجازه‌نامه‌ها از تیم ما در بدخشان.
برنامهٔ سفر دارید؟ با تیم ما در کابل صحبت کنید — در واتساپ سریع پاسخ می‌دهیم.
سفرم را برنامه‌ریزی کنید